e-ISSN 2518-1181
DOI 10.33146/2518-1181
Online Media ID R40-06293
← Повернутись Опубліковано: 30.03.2026

Напрямки оптимізації підприємницького середовища в Нахічеванській Автономній Республіці

Автори

Елтун Юлат Ібрагімов Нахічеванський державний університет, м. Нахічевань, Азербайджан ORCID 0009-0001-9936-3295
Гульнар Джаббарова Нахічеванський державний університет, м. Нахічевань, Азербайджан ORCID 0009-0000-2879-2183

DOI:

https://doi.org/10.33146/2518-1181-2026-1(111)-161-176

Анотація

Підприємництво має стратегічне значення для соціально-економічної стабільності регіонів, оскільки малі та середні підприємства безпосередньо сприяють створенню нових робочих місць, розширенню місцевого виробництва та підвищенню конкурентоспроможності. Мета цього дослідження – комплексно оцінити підприємницьке середовище в Нахічевані на аналітичному, практичному та стратегічному рівнях, а також визначити основні напрямки успішної реалізації Державної програми соціально-економічного розвитку Нахічеванської Автономної Республіки. Дослідження базується на якісних та кількісних даних і включає фактичні економічні показники регіону та результати опитування підприємців. Автори опитали понад 100 підприємців, що працюють у різних сферах. Зібрані дані відображають становище підприємців, включаючи доступ до фінансових ресурсів, ринкові можливості, розвиток робочої сили, а також технологічні та цифрові рішення. Аналіз даних проводився з використанням описових статистичних методів та методів якісного аналізу. Достовірність результатів дослідження забезпечується використанням офіційних статистичних джерел та анонімністю учасників опитування. Результати дослідження свідчать, що більшість підприємців у регіоні є молодими ініціаторами бізнесу, переважно зайнятими у торгівлі та онлайн-секторі. За розміром робочої сили переважають малі сімейні підприємства. Ці показники свідчать про те, що підприємництво в Нахчивані швидко розвивається, проте залишаються прогалини в довгостроковому стратегічному плануванні, ефективному використанні фінансових ресурсів та розширенні ринкових можливостей. Основні проблеми, з якими стикаються підприємці, включають брак фінансової підтримки та інвестицій, обмежену клієнтську базу, жорстку конкуренцію та недостатню підготовку робочої сили. Ці виклики не лише впливають на щоденну діяльність, але й перешкоджають реалізації інноваційних проєктів, розробці нових продуктів і послуг, а також технологічній модернізації. Водночас прозора, стратегічно цілеспрямована державна підтримка та стимули мають вирішальне значення для забезпечення довгострокової стійкості підприємців та підвищення регіональної конкурентоспроможності. Це дослідження допомагає глибше зрозуміти перспективи розвитку підприємництва в Нахічевані та пропонує рекомендації для формулювання майбутньої соціально-економічної політики.

Ключові слова

Нахічеванська Автономна Республіка, підприємницьке середовище, малі та середні підприємства (МСП), державні програми, регіональний економічний розвиток
Список використаних джерел
  1. Bartha, Z., & Bereczk, A. (2025). Financial viability of social enterprises. arXiv preprint arXiv:2509.21415. https://doi.org/10.48550/arXiv.2509.21415
  2. Boudreaux, C. J., Jha, A., & Escaleras, M. (2023). Natural disasters, entrepreneurship activity, and the moderating role of country governance. Small Business Economics, 60(4), 1483–1508. https://doi.org/10.48550/arXiv.2207.12492
  3. Center for Analysis of Economic Reforms and Communication. (2025). Economic reforms and investment climate in Azerbaijan. Retrieved from: https://ereforms.gov.az/files/broshures/iitkm_broshure_en.pdf
  4. CICA Secretariat. (2020). SME Landscape in Azerbaijan: Interactive Guidebook. Retrieved from: https://www.s-cica.org/docs/308892461681c806d43ed6.pdf
  5. Ibrahımov, E. (2024). Employment and Unemployment as a Subject of State Regulation of the Labor Market in Azerbaijan. International Journal of Latest Technology in Engineering, Management & Applied Science (IJLTEMAS), 13(9), 101–105. https://doi.org/10.51583/IJLTEMAS.2024.130910
  6. Faria, J. R., Ogura, L., Prado, M., & Boudreaux, C. J. (2023). Government investments and entrepreneurship. Small Business Economics, 61(4), 1657–1670. https://doi.org/10.1007/s11187-023-00743-9
  7. Guliyeva, A. (2025). State Support for Entrepreneurship in Azerbaijan, 2020–2025: Policies, Programs, and Outcomes. Porta Universorum, 1(7), 94–103. https://doi.org/10.69760/portuni.0107008
  8. Ibrahimov, E. Y., Alakbarov, A. U., Kerimova, F. B., & Alakberov, R. S. (2024). Competitiveness of AzerbaijanS T&T industry and its impact on the regional economy. Edelweiss Applied Science and Technology, 8(5), 1295–1301. https://doi.org/10.55214/25768484.v8i5.1832
  9. Ibrahimov, E. Y., Sevdimaliyev, M. S., & Bagirov, I. B. (2025). Developing innovation ecosystem to accelerate digital transformation in the economy. Universidad y Sociedad, 17(1), e4883. Retrieved from: http://scielo.sld.cu/pdf/rus/v17n1/2218-3620-rus-17-01-e4883.pdf
  10. Isayeva, S. (2023). Entrepreneurial activity and resource potential in Azerbaijan (Dissertation). UNEC Repository. Retrieved from: https://unec.edu.az/application/uploads/2023/10/Isayeva-Sabina-Khatai.pdf
  11. Makai, A. L., & Dőry, T. (2023). Perceived university support and environment as a factor of entrepreneurial intention: Evidence from Western Transdanubia Region. Plos one, 18(6), e0283850. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0283850
  12. Ministry of Economy of the Nakhchivan Autonomous Republic. (n.d.). “State Program on the Socio-Economic Development of the Nakhchivan Autonomous Republic for 2023–2027” – a roadmap for the new rise of modern Nakhchivan. Retrieved from: https://neconomy.gov.az/az/metbuat-xidmeti/xeberler/naxcivan-muxtar-respublikasinin-sosial-iqtisadi-inkisafina-dair-2023-2027-ci-iller-ucun-dovlet-proqrami-muasir-naxcivanin-yeni-yukselisinin-yol-xeritesi
  13. Ministry of Economy of the Republic of Azerbaijan. (2024). A meeting of the Coordination Group on the “State Program on the Socio-Economic Development of the Nakhchivan Autonomous Republic for 2023–2027” was held. Retrieved from: https://www.economy.gov.az/az/post/2039/naxcivan-muxtar-respublikasinin-sosial-iqtisadi-inkisafina-dair-2023-2027-ci-iller-ucun-dovlet-proqrami-uzre-elaqelendirme-qrupunun-iclasi-kecirilib
  14. Ministry of Economy of the Republic of Azerbaijan. (2024). The first meeting of the Coordination Group on the “State Program on the Socio-Economic Development of the Nakhchivan Autonomous Republic for 2023–2027”. Retrieved from: https://economy.gov.az/az/post/1859/naxcivan-muxtar-respublikasinin-sosial-iqtisadi-inkisafina-dair-2023-2027-ci-iller-ucun-dovlet-proqrami-uzre-elaqelendirme-qrupunun-ilk-iclasi-kecirilib
  15. Monitoring and Evaluation Portal of the Center for Analysis of Economic Reforms and Communication. (2025). State Program for the Socio-Economic Development of the Nakhchivan Autonomous Republic for 2023-2027 [with Presidential Decree No. 3910 dated June 5, 2023]. Retrieved from: https://monitoring.gov.az/en/page/40/naxcivan-muxtar-respublikasinin-sosial-iqtis-adi-inkisafina-dair-2023-2027-ci-iller-ucun-dovlet-proqrami
  16. Musayev, A. E. (2025). Entrepreneurship development strategy in Nakhchivan Autonomous Republic (Dissertation). NDU Repository. Retrieved from: https://ndu.edu.az/storage/pdffiles/May2025/h2Ta20JliU6m9ScEjqgs.pdf
  17. Petrescu, M. A., & Suciu, D. M. (2024). Perceptions of entrepreneurship among graduate students: Challenges, opportunities, and cultural biases. arXiv preprint arXiv:2407.10367. https://doi.org/10.5220/0012606000003693
  18. President of the Republic of Azerbaijan. (2023). Decree on the amendments to Decree No. 3910 dated June 5, 2023. Retrieved from: https://president.az/az/articles/view/68678/print
  19. President of the Republic of Azerbaijan. (2025). Order on the Amendments to Order No. 3910 dated June 5, 2023. Retrieved from: https://president.az/az/articles/view/69504
  20. Projects related to the socio-economic development of the Nakhchivan Autonomous Republic were discussed. (2025). Retrieved from: https://economy.gov.az/az/post/2710/naxcivan-muxtar-respublikasinin-sosial-iqtisadi-inkisafi-ile-bagli-layiheler-muzakire-olunub
  21. Ramos-Rodríguez, A. R., Medina-Garrido, J. A., & Ruiz-Navarro, J. (2012). Determinants of hotels and restaurants entrepreneurship: A study using GEM data. International Journal of Hospitality Management, 31(2), 579–587. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2011.08.003
  22. Survey of entrepreneurs in Nakhchivan. Retrieved from: https://docs.google.com/forms/d/1w3NBaLJRnh5Bq7hnJ3a8B--826SNu6vt1rZnixehiqw/edit
  23. Tahirzadə, N. Z., & Allahverdiyeva, M. A. (2023). Azərbaycan Respublikasında kiçik və orta biznesin inkişaf xüsusiyyətləri. Kooperasiya, 4(71), 146–152. https://doi.org/10.30546/4.71.2023.164
  24. The official website of the Ministry of Economy of the Nakhchivan Autonomous Republic. Retrieved from: https://neconomy.gov.az/